Sunderland – Arsenal: ba trận trong sáu ngày và khoảng trống ở phút 60

Tối thứ Tư, một mình trong phòng thu ở Quảng Châu, tôi tua lại băng ghi hình trận Arsenal gặp Napoli ở Champions League rồi dừng hình ở phút 63. Khung hình ấy chẳng có gì đẹp. Declan Rice vừa mất bóng, đứng nguyên hai giây như đang đợi ai đó nhắc mình phải chạy. Martin Ødegaard cúi gập người, hai tay chống lên đầu gối. Arsenal thắng trận đó, và trên bảng tỷ số mọi thứ vẫn sáng sủa. Nhưng tôi tua lại đoạn ấy bốn lần, vì đó là thứ duy nhất tôi cần mang theo vào bài viết trước chuyến làm khách trên sân Sunderland.

Tôi nói thẳng ngay ở đây để các bạn có sẵn thứ mà phản bác: Arsenal sẽ không thắng trận này với cách biệt hai bàn. Cả Moscow chưa từng nghe ai nói thẳng như tôi, nên họ gọi đó là lời tiên tri. Tôi gọi nó là phép trừ: sáu ngày, ba trận, một chuyến bay châu Âu khứ hồi, và một hàng thủ ba trận chưa từng bị ai thử cho ra hồn.

Bối cảnh: đội bóng hoàn hảo trong ba ván cờ dễ

Arsenal bước vào vòng đấu này với ba trận toàn thắng ở Premier League, sáu bàn ghi được và đúng một bàn thua. Người ta đọc dãy số đó như một bản cáo trạng gửi tới phần còn lại của giải. Tôi đọc nó như một mẫu thử ba điểm dữ liệu, và trong thống kê, ba điểm dữ liệu chưa đủ để gọi là xu hướng.

Sunderland là đội mới lên hạng. Lịch sử đối đầu giữa hai đội thuộc nhóm nghiệt ngã nhất của bóng đá Anh: Arsenal thắng 21 trong 32 lần gặp nhau, còn Sunderland chỉ thắng đúng một trong 29 lần chạm trán gần nhất ở Premier League. Dãy thống kê kiểu này thường được dùng để kết thúc cuộc tranh luận trước khi nó bắt đầu. Với tôi, nó chỉ nói lên một điều: khoảng cách nguồn lực giữa hai câu lạc bộ lớn đến mức sân cỏ gần như không còn là biến số.

Manchester City không tham gia trận này, nhưng cái bóng của họ thì có. Arsenal vào mùa với tư cách đội á quân, vậy mà tôi vẫn thấy các bản tin trước trận gọi họ là "nhà đương kim vô địch". Đấy là một lỗi, và là lỗi đáng để ý, vì nó cho thấy truyền thông đang phóng đại một đội bóng trước khi mùa giải kịp trả lời.

Đọc trận đấu: chỗ nào của Arsenal sẽ kêu trước

Sunderland sẽ không đá đôi công. Một đội mới lên hạng, với giá trị đội hình ước tính thấp hơn Arsenal khoảng mười lần, không có lựa chọn nào khác ngoài khối phòng ngự thấp và phản công nhanh. Cách chơi đó không đẹp, nhưng nó là phương trình có lợi nhất cho một đội yếu.

Điều tôi theo dõi là chỉ số PPDA của Sunderland sau trận. Chỉ số này đo số đường chuyền đối phương được phép thực hiện trước mỗi hành động phòng ngự. PPDA dưới 12 nghĩa là pressing tầm cao, trên 18 nghĩa là khối phòng ngự thấp. Tôi đặt cược vào nhóm thứ hai. Sunderland sẽ nhường bóng, ép Arsenal chơi trong không gian hẹp, và chờ đúng một khoảnh khắc: phút 60 đến 75.

Khoảng thời gian đó là tử huyệt của mọi đội bóng đá ba trận trong sáu ngày. Nó không hiện ra trên bảng tỷ số, và cũng không hiện ra trên bản đồ nhiệt. Bản đồ nhiệt đã trở thành môn bói toán mới của ngành phân tích; nó cho bạn thấy cầu thủ đã ở đâu, chứ không cho bạn thấy anh ta còn khả năng ở đó lần nữa hay không. Một tiền vệ trụ đứng đúng vị trí nhưng phản ứng chậm nửa giây sẽ để lộ khoảng trống mà không một biểu đồ nào ghi lại.

Arsenal dưới thời Mikel Arteta không còn là đội bóng chỉ biết kiểm soát bóng. Họ biết thắng theo nhiều cách: có trận áp đặt từ đầu, có trận lùi sâu rồi phản công, có trận thắng bằng một khoảnh khắc cố định. Sự trưởng thành đó là thật, và nó là lý do tôi không dám nói Sunderland sẽ có điểm. Nhưng nó cũng tạo ra một cái bẫy việt vị rất đẹp: khi đội bóng đã quen thắng theo mọi kịch bản, họ bắt đầu tin rằng kịch bản nào rồi cũng sẽ tự sắp xếp cho mình.

Martin Ødegaard là thước đo của tất cả. Khi đội trưởng người Na Uy tham gia trực tiếp vào bàn thắng, tỷ lệ thắng của Arsenal trong nhiều mùa gần đây vượt 80%. Anh ta là người mở khóa khối phòng ngự thấp bằng những đường chuyền xuyên tuyến mà không hàng tiền vệ tầm trung nào ở Anh đọc được. Nếu Sunderland cắt được đường nối giữa Ødegaard và hai cánh, trận đấu sẽ trôi vào vùng nước Arsenal không thích: kiểm soát nhiều, sút ít, và chờ đợi.

Đá phạt và phạt góc là cửa duy nhất còn lại. Một đội mới lên hạng không thể tạo ra cơ hội mở trước hàng thủ tốt nhất giải, nhưng họ có thể tạo ra năm tình huống cố định. Với Arsenal phải thi đấu bằng đôi chân nặng sau chuyến đi châu Âu, khả năng tranh chấp bóng bổng trong khu vực cấm địa sẽ giảm, và đó là nơi Sunderland nên dồn toàn bộ thời gian tập tuần này.

Thị trường chuyển nhượng là chiếc gương soi: kẻ giàu thấy danh vọng, kẻ khôn thấy cái bẫy. Sunderland nhìn vào gương và thấy mình không thể mua nổi một tiền đạo đủ tầm để đá đôi công ở giải này. Arsenal nhìn vào gương và thấy một đội hình đủ dày để xoay vòng. Nhưng cái dày ấy có giới hạn, và giới hạn đó xuất hiện đúng vào lúc lịch thi đấu dày nhất.

Có một chi tiết ít được nhắc: Premier League không cho phép đội mới lên hạng tiêu tiền tùy ý. Các quy định về lợi nhuận và bền vững buộc Sunderland giữ quỹ lương trong giới hạn, nghĩa là họ bước vào giải với một đội hình được xây để trụ hạng, chứ không phải để đá sòng phẳng với nhóm dự Champions League. Điều đó không làm trận đấu kém hấp dẫn. Nó chỉ làm mọi tính toán trước trận trở nên đơn giản hơn: muốn có điểm, Sunderland phải làm đúng ba việc — giữ cự ly đội hình, tận dụng bóng chết, và cầu mong Arsenal có một ngày chân nặng.

Quản lý trận đấu là thứ Arsenal đã học được trong hai mùa gần đây. Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi, đội bóng này không còn hoảng loạn khi bị gỡ hòa, và cũng không còn dâng đội hình lên một cách ngây thơ để tìm bàn thắng thứ ba. Họ biết cách làm chậm nhịp, biết cách phạm lỗi chiến thuật đúng chỗ, biết cách kéo trận đấu về phía mình. Nhưng tất cả những kỹ năng ấy đều dựa trên một điều kiện: đôi chân phải còn nghe lời cái đầu.

Chỗ tôi có thể sai

Tôi có thể sai ở ba điểm, và tôi nói trước để các bạn ghi lại.

Tôi đang giả định trận Napoli tiêu tốn nhiều năng lượng. Tôi không có dữ liệu quãng đường di chuyển hay số lần chạy nước rút của từng cầu thủ Arsenal trong trận đó. Nếu Arsenal thắng Napoli bằng cách kiểm soát bóng nhàn nhã, toàn bộ lập luận về thể lực của tôi sụp đổ, và trận Sunderland sẽ là một buổi tập có tính điểm.

Xoay vòng có thể là lời giải chứ không phải vấn đề. Arteta có quyền thay hai, ba vị trí và tung vào sân những cầu thủ trẻ như Ethan Nwaneri với đôi chân hoàn toàn tươi. Một đội hình xoay vòng đúng lúc không hề yếu hơn; nó khát bóng hơn đội hình chính.

Dãy số lịch sử có thể đang ngược chiều với tôi. Sunderland thắng một trong 29 lần gặp gần nhất, nhưng mỗi trận đấu là một mẫu độc lập. Không có định luật nào bắt buộc đội yếu phải thua chỉ vì đội yếu.

Và điều tôi tự nhắc mình mỗi lần ngồi vào phòng thu: thà làm kẻ ngông một mình trong phòng thu còn hơn làm kẻ lên tiếng theo kịch bản của người khác. Nếu Arsenal thắng 3-0 bằng một màn trình diễn sạch sẽ, tôi sẽ lên sóng nhận sai, và tôi sẽ gọi tên từng người đã phản bác tôi trong phần bình luận để cảm ơn.

Chờ điều gì

Dự đoán của tôi, có thể kiểm chứng được: Arsenal thắng, nhưng không phải bằng cách biệt hai bàn, và bàn thắng quyết định đến sau phút 70. Nếu Sunderland giữ sạch lưới trong 45 phút đầu, đừng ngạc nhiên khi các bạn thấy tôi đúng.

Còn các bạn, nếu Arteta để Ødegaard trên sân đến phút 90 trong một trận đáng lẽ phải xoay tua, các bạn sẽ gọi đó là bản lĩnh hay là sự liều lĩnh?