Al-Juwayr chưa thể so với Al-Dawsari: Bài học kỳ vọng từ cuộc tranh luận Gulf Cup 27

Mohammed Noor không cần lớn tiếng. Ông chỉ cần nhắc tên hai cầu thủ trong cùng một câu trả lời: Salem Al-Dawsari và Musab Al-Juwayr. Thế là cả giới mộ điệu bóng đá Saudi Arabia hiểu ngay rằng cuộc tranh luận đã chạm đến điểm nóng. Khi đội tuyển quốc gia chuẩn bị cho Gulf Cup 27, việc Al-Juwayr bị loại khỏi danh sách chốt trong lúc Al-Dawsari chấn thương đã tạo ra một khoảng trống kỳ vọng khổng lồ. Các cổ động viên lập tức nhìn cầu thủ trẻ của Al-Hilal như người thừa kế ngai vàng. Noor, với tư cách một huyền thoại từng đưa Al-Ittihad đến những đỉnh cao, đã làm công việc mà ít người dám làm: ông nói thẳng rằng so sánh như vậy là quá sớm. Những ngày qua, chiếc ghế HLV trưởng đội tuyển Saudi Arabia trở nên nóng hơn bao giờ hết. Đội bóng đang trong giai đoạn chuẩn bị cho trận gặp Oman tại vòng bảng Gulf Cup 27. Kế hoạch nhân sự bị xáo trộn khi Salem Al-Dawsari, đội trưởng kiêm ngôi sao số một, chưa bình phục chấn thương. Thông tin từ nội bộ cho thấy HLV dự kiến thay đổi tới sáu vị trí trong đội hình xuất phát. Nhưng điều gây tranh cãi không phải chiến thuật, mà là quyết định loại Musab Al-Juwayr. Chính trong khoảng trống Al-Dawsari để lại, người hâm mộ đã nâng Al-Juwayr lên thành ngôi sao dẫn dắt đội tuyển. Đây là một hiện tượng tâm lý rất quen thuộc: khi biểu tượng vắng mặt, người hâm mộ tìm ngay một biểu tượng thay thế để neo kỳ vọng của mình. Al-Juwayr, vì khoác áo Al-Hilal, vì còn trẻ, vì từng được kỳ vọng, trở thành cái neo đó dù chưa có gì đảm bảo. Noor đã đặt câu hỏi đúng: chúng ta đang so sánh thứ gì? Nếu so về danh hiệu và dấu ấn sự nghiệp, Al-Dawsari đang ở một đẳng cấp khác hẳn. Anh là đội trưởng Al-Hilal, một biểu tượng của bóng đá Saudi Arabia, người đã ghi những bàn thắng quyết định ở những giải đấu lớn. Noor gọi anh là trường hợp ngoại lệ của bóng đá nước này, một cách nói chính xác hơn nhiều so với những lời tâng bốc. Trong khi đó, Al-Juwayr là tài năng triển vọng. Điều đó có nghĩa anh có tiềm năng, không có nghĩa anh đã hoàn thành bất cứ điều gì. Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi, tôi biết sự khác biệt giữa một cầu thủ đang trưởng thành và một cầu thủ đã chín muồi thường bị xóa nhòa bởi cảm xúc. Khi còn làm phân tích tài chính ở Việt Nam, tôi từng bị chế nhạo vì mang bảng tính 12 trang ra phân tích bóng đá. Họ bảo đàn bà hiểu gì về bóng đá. Tôi không cãi lại định kiến; tôi để 37 trận đấu tự biện hộ. Bảng số liệu về chi phí trên mỗi bàn thắng của các ngoại binh đã thuyết phục ban lãnh đạo CLB Hà Nội thay đổi chính sách chi tiêu. Ở trường hợp Al-Juwayr, tôi không có bảng tính nào để kiểm chứng, và điều đó đáng ngờ hơn cả lời khen. Bởi lẽ cuộc so sánh Al-Juwayr với Al-Dawsari không dựa trên số liệu. Nó dựa trên sự lo lắng của người hâm mộ trước viễn cảnh thế hệ vàng sắp tàn. Nếu nhìn bằng con mắt định giá, câu chuyện này giống một đợt định giá lại tài sản. Al-Dawsari là tài sản đã được kiểm chứng qua hàng trăm trận đấu, giá trị của anh được ghi nhận bằng danh hiệu và vị thế đội trưởng. Al-Juwayr là tài sản đang tăng giá nhờ kỳ vọng. Giá trị của một cầu thủ trẻ luôn được tính theo tiềm năng, nhưng tiềm năng là một loại nợ tiềm ẩn. Nếu không được chuyển hóa thành màn trình diễn, nó sẽ thành gánh nặng. Noor, theo cách nói của riêng ông, đang yêu cầu thị trường chuyển từ định giá theo kỳ vọng sang định giá theo bằng chứng. Đó là một nguyên tắc mà tôi tin vào bảng tính hơn là lời hứa trên sân cỏ. Một chi tiết quan trọng Noor nhắc đến: Al-Dawsari vẫn đá chính giữa làn sóng cầu thủ chuyên nghiệp nước ngoài đổ vào Saudi Pro League. Câu đó nặng ký hơn nhiều lời khen. Saudi Pro League đã chi hàng tỷ USD để đưa các ngôi sao toàn cầu về, điều đó làm tăng chuẩn cạnh tranh nội địa. Một cầu thủ Saudi duy trì được suất đá chính trong môi trường như vậy phải là một cầu thủ đặc biệt. Al-Juwayr, vì thế, không chỉ cần tài năng; cậu ấy cần đủ thể lực, sự ổn định và khả năng thích nghi để sống sót qua cuộc cạnh tranh này. Nói cậu ấy đã sánh ngang Al-Dawsari lúc này là xem nhẹ phần việc khó khăn nhất. Tôi đã theo dõi bóng đá từ những ngày tờ Independent mới thành lập, qua nhiều kỳ World Cup và nhiều kỳ Olympic. Tôi đã nhìn thấy hàng chục cầu thủ trẻ được gọi là người kế vị, rồi biến mất. Tôi cũng đã thấy những người kiên nhẫn chờ đợi, rèn giũa bản thân, và bước lên đúng lúc thế hệ đàn anh trao lại. Al-Juwayr có thể là người thứ hai, nếu cậu ấy không vội tin vào lời tung hô. Huyền thoại không được tạo ra từ một kỳ Gulf Cup. Huyền thoại được tạo ra từ việc lặp lại màn trình diễn đỉnh cao qua nhiều năm, qua nhiều giải đấu, qua nhiều áp lực khác nhau. Nhiều người sẽ nói loại Al-Juwayr là bảo thủ, là thiếu can đảm. Tôi nhìn theo hướng ngược lại. Đưa một cầu thủ trẻ vào đội hình trong bối cảnh cả nước đang tung hô cậu ấy là một quyết định rủi ro cao. Nếu cậu ấy chơi không tốt, cú ngã sẽ rất đau. Hype-backlash là chu kỳ tàn nhẫn nhất của bóng đá: người hâm mộ nâng bạn lên, rồi chính họ ném bạn xuống. Noor không đang bảo vệ Al-Dawsari, ông đang bảo vệ Al-Juwayr khỏi cái bẫy đó. Khi sân không có tiếng reo hò, tôi nghe rõ tiếng mình kiểm đếm từng đồng. Ở đây không có tiếng reo hò nào để tin tưởng, chỉ có số phút thi đấu thực tế. Quyết định loại cậu ấy có thể là một quyết định quản trị. Với sáu vị trí dự kiến thay đổi, đội tuyển đang cần sự ổn định hơn là mạo hiểm. Al-Juwayr sẽ còn nhiều giải đấu phía trước. Điều cậu ấy cần bây giờ là chuỗi trận đá chính ở câu lạc bộ, chứ chưa cần tấm vé đến Gulf Cup để ngồi dự bị. Người ta bảo bóng đá là đam mê; tôi bảo đam mê cũng cần một bảng cân đối kế toán. Trong bảng cân đối ấy, kỳ vọng của người hâm mộ là một khoản nợ lớn. Nếu đội tuyển không biết cách quản lý khoản nợ này, nó sẽ bóp nghẹt chính những tài năng mà họ đặt niềm tin. Vậy câu chuyện Gulf Cup 27 không thực sự là cuộc tranh luận giữa hai cầu thủ. Nó là cuộc tranh luận của một nền bóng đá đang tự hỏi ai sẽ kế cận thế hệ vàng. Noor đã đưa ra đáp án của một người từng đi qua hành trình đó: sự kế thừa được viết bằng màn trình diễn, bằng danh hiệu, bằng suất đá chính trước những ngoại binh giỏi nhất, chứ không được viết bằng lời tung hô. Khi Al-Dawsari trở lại, Al-Juwayr sẽ có cơ hội của mình. Liệu cậu ấy có đủ kiên nhẫn để biến cú sốc bị loại lần này thành động lực? Câu trả lời sẽ không nằm trong bài phát biểu của Noor, mà nằm ở số phút đá chính của Al-Juwayr ở mùa giải tới. Tôi sẽ theo dõi bảng số liệu, vì bảng số liệu luôn nói sự thật.